Hanneke

Klein Karoo op ’n Vrydagaand in London

Hanneke Rauch — Thu, 23 Jul 2009 13:00:52 GMT

Terwyl ek vir die meisietjie agter die toonbank wag om my kaartjies op te spoor, hoor ek die dame langs my hoflik beswaar maak oor die taal van die toneelstuk. Ek giggel in my mou en wandel kroeg toe met 'n breë bors.

Die taal wat die tannietjie oor kla is Afrikaans. Sy is Engels. Nie 'n ongewone verskynsel in Engeland nie. Die Afrikaanse toneelstuk is die vreemheid. Oppad teater toe en in oploop na die reenerige Vrydagaand, het ek baie gewonder oor die ontvangs wat David Kramer se "Koos Sas" *, sy nuutste musiek-blyspel, in Londen sou ervaar. Die behoefte om aan iets, 'n plek, 'n taal, mense, te behoort is altyd teenwoordig. Dus het die idee van Afrikaanse teater my onmiddelik opgewonde gehad. Die taal van my familie en my geheue, in 'n Engelse straat, in 'n Engelse stad, in 'n Engelse land.

"Koos Sas," is die verhaal van die laaste Boesman van Montagu. Selfs net hierdie beskrywing roep beelde op uit die droewig mooie Suid Afrikaanse landskap. Wat nog te sê van die verhoog? Laasgenoemde is gestileer soos die Klein Karoo, met geel en rooi skakerings en die indruk van die aarde wat verewig strek. Soos ons plekke in neem hoor ek Afrikaanse geselsies om my zoem. Daar is ook Engelse (en ander) mense in die gehoor. Vir hulle is Engelse bo-skrifte voorsien. (Skerms bo die verhoog met die Engelse vertaling.) Blykend is die betekenis suksesvol oorgedra. Toe te skryf aan die kleurvolle rolvertolking van die akteurs, wat meer as spreektaal kommunikeer. Dit is die verhaal van 'n verdrukte groep Suid-Afrikaners. Van verlies en van moed. Van die brawe "Koos Sas," die laaste Boesman van Montagu en sy liefde vir die landskap, vir Lenie en haar boetie, Skilpad.

David Kramer het my 'n peperduur vliegtuig kaartjie Suid-Afrika toe gespaar. Wat hy en sy akteurs in 'n uur en twintig minute reggekry het was om my huis toe te neem, met woorde, ritmes en beelde. Sou ek nog in Suid-Afrika woon, weet ek dat ek "Koos Sas" sou geniet het, maar ek het dit soveel meer geniet omdat ek ver van die huis af is. Uitdrukkings soos "Ek en my skaduwee, ons dans hier in die stof, vanaand gaan die sterre in die hemel ontplof," kon ek styf om my skouers trek soos 'n kombers, warm en bekend.

Ons almal weet David Kramer is 'n teater legende. Om as Suid-Afrikaner in Londen sy werk mis te loop is soos om nee dankie te sê vir pospakkie biltong van jou ouma af. Maar om "Koos Sas" in London mis te loop sou eenvoudig bitter hartseer wees.

*Koos Sas speel by die Tricycle Theatre in Kilburn High Road tot die 1ste Augustus 2009.

Die lekkerste lekker

Hanneke Rauch — Wed, 15 Jul 2009 08:20:00 GMT

Daar is 'n paar dinge wat onbeskryflik lekker is. Roomys op 'n helder dag, tone in die see. Braaivleis op 'n Sondagmiddag in die sonnetjie. Goeie musiek. 'n Lang strek. Diep en goed slaap. Maar beter as enige van die vooraf genoemde dinge is die samesyn van goeie vriende, veral na 'n lang tyd verby gegaan het, almal goed na mekaar verlang het en genoeg stories versamel het om terug te bring en uit te ruil.

'n Suid-Afrikaner in Londen is alles behalwe 'n ongewone ding. Hier loop, soos ons na verwys word, duisende "Saffa's" rond. Meeste verkies om saam te woon en saam te kuier. Maar al woon jy saam met ander Suid-Afrikaners of Aussies, Pommies of Pole, rangskik almal hulself op 'n tasbaar tydelike manier. Iemand trek in, iemand trek uit. 'n Goeie pel se visa verval. Mense verander van plan. Trek terug huis toe. Reis verder. Ons fisiese verhoudinge met mekaar het 'n tydsbeperking, en "totsiens" word gereeld gebruik.

Ek het vir amper 'n jaar na een van my beste vriende verlang. Hy was in Suid-Afrika, terwyl ek Londen probeer gewoond raak het. Twee maande gelede het hy hier kom oorstop oppad Europa toe. Die kuier was heerlik, maar voor ek my oë kon uitveë was hy weer oppad, en ek het onmiddelik verlang na die lang nagte van filosofiese argumente met rooiwyn, die automatiese verstandhouding en ons gemeenskaplike waansinnige sin vir humor. Om op te som, die tipe verhouding wat jare neem om te kweek. 'n Verhouding wat ouer is as die laaste ou kort jaartjie in Londen.

Teen half elf vanaand het my ou maat van 'n trein af getuimel en by my voordeur opgedaag na twee maande in Europa. My oë was reeds aan die toe val voor die televisie terwyl ek vir hom gewag het, maar toe daai bekende blik voor my staan toe is ek wa-wyd wakker. Hy het saam met hom stories gebring van reg oor Europa, en lê een na die ander voor my neer soos geskenkies wat ek met opgewondenheid opskeur. In ruil deel ek grappies en idees wat al lank wag om gehoor te word deur iemand wat my ken sonder onderskrifte of verduideliking.

Daar is 'n paar dinge wat onbeskryflik lekker is, maar nie een so wonderlik soos om in 'n onsekere Londen die geselskap van 'n ou pel te geniet nie.

Die klein dingetjies

Hanneke Rauch — Tue, 07 Jul 2009 08:58:20 GMT

Hulle sê dis die klein goedjies wat die verskil maak en die klein dingetjies wat seer maak. En ek stem saam!

Jy sou dink dis die reuse keuse om jou land (tydelik) vir 'n koue klein eiland-landjie in die Noordelike halfrond te verruil wat lewensveranderend is. En tog verhuis vragte vol mense elke dag tussen kontinente, state en lande. Na die groot oppak, die ure se administrasie, die peperduur vliegtuigkaartjie, die tranedal op die lughawe en die lam boude in 'n vliegtuig, is jy maar net nog een van baie wat op hulle voete land en begin hardloop, as jy hier in Engeland aankom.

Vriende in Asiatiese lande soos Japan, vertel van ekstreme aanpassings in gemeenskappe wat nie eens dieselfde alfabet as ons gebruik nie. Wat nog te sê van dieselfde taal. 'n Plek waar reuke, kleure en klanke totaal teenoorgesteld van jouself is. Op die oog af, in die groot en ooglopende maniere, lyk Engeland baie eenders as Suid-Afrika. Ons bestuur ook aan die linkerkant van die pad. Ons praat ook, onder andere, Engels. Plekke soos supermarkte, klerewinkels en poskantore lyk baie eenders as by die huis. En tog, is die klein verskilletjies merkbaar, en hul gevolge interesant.

Maksimale harmonie

In die winkels, wat van buite af bekend lyk, is die geure van lekkergoed en skyfies effens anders. (Behalwe as jy by die 'Saffa shop' gaan koop.) Een van die dinge wat my nou nog uitvang is Walkers Crisps se kleurkodes vir hul skyfie-geure. Jare se indoktrinasie deur Simba en Willards het die assosiasie tussen ligblou en sout-en-asyn skyfies in my kop vasgesement. Hier verkies Walkers om kaas en uie met 'n ligblou pakkie te merk, en sout-en-asyn as liggroen.

Toe ek voorberei het om hierheen te verhuis was ek baie benoud oor die idee om 'n huis met baie ander mense te deel. Soos die stories vertel word, deel jong mense van Suid Afrika en ander lande, maar groot huise in die woonbuurte buite London. Die vrees vir hierdie dramatiese aanpassing was groot. Soos ek gevrees het, deel ek steeds 'n badkamer met sewe ander mense. Maar ons vermoëe as mense om aan te pas by ons onstandighede is werklik verbasend. Ek sou byvoorbeeld, nooit in Suid-Afrika 'n pan onmiddelik gewas het na gebruik nie, maar in hierdie huis is daar drie huismaats wat tou staan om 'n eier in dieselfde pan te bak. Ek het geleer om dit net eenvoudig te doen. Skottelgoed word vinnig gewas en gedroog na gebruik vir maksimale harmonie in die huishouding. Op Sondae middae, lê ons vuil wasgoed in 'n lang ry in hopies voor die wasmasjien soos ons geduldig vir ons beurt wag om skoon klere vir die week te verseker.

Stimulasie en oorvloed

Ek is 'n trotse Suid-Afikaner, en verlang baie na my mooi land en die lekker mense, maar ek moet bieg daar is elemente in die Britse samelewing wat my baie beindruk. Elemente soos daardie rooi busse en ondergrondse treine wat so sinoniem met hierdie stad is. Ek onthou dat ek gereeld saam met my pelle op Saterdae by Avondale stasie in Parow vir 'n trein Stad toe sit en wag het. Daar het ons soms 'n uur lank in die son gesit en wag op 'n verlate stasie om 'n trein te vang. Hier loop die treine op die sekonde soos aangekondig. As 'n diens vyf minute durf vertraag wees, is mense ooglopend onsteld. Busse hardloop altyd soos belowe. Ek werk oral oor die hele massiewe Londen, en ek verbaas my altyd as ek in 'n wildvreemde bushalte 'n bordjie lees wat se 'n bus sal oor drie min verbykom, en wraggies drie minute later trek 'n rooi bus voor my in.

Kyk, Suid-Afrika is mooi, wyd, wonderderlik en kleurvol. Londen, die hoofstad van Engeland is klein, beknop en oorbevolk, maar onophoudelik interesant. Geskiedenis het diep groewe in hierdie strate gelê, en waar ook al jy wandel voel jy die TYD wat deur hierdie STAD gevloei het. Die landskap by die huis het op my dieselfde uitwerking. Alhoewel die wonders hier dikwels mensgemaak is, is die Britse nalatingskap onbeskryflik indrukwekkend. Ek woon al 'n jaar hier en my asem word nog gereeld weggeslaan. Na twaalf maande ontdek ek steeds parke, museums, kafee's, winkeltjies en kunsgallerye wat ek nooit van geweet het nie. Die gemeenskap is 'n mengpot van nasies en oriëntasies, die mees kosmopolitaanse plek op aarde. Altyd iets om te doen of te ontdek, die speelgrond van die wêreld, stimulasie in oorvloed.

Dis die klein dingetjies wat anders is in London as by die huis. Sommiges, soos die effektiewe publieke vervoer sisteem, is onmiddelik fantasties. En ander, soos ligblou pakkies skyfies, neem langer om aan gewoond te raak.